gastenboekrkaartr

Stuur een Emailtje bij vragenzoek op de websiteTerug naar het beginvolgende

De Paiute

taalgflokatiegfpopulatiegfbandsgfcultuurgfgeschiedenisgfreservatengflinksgf

Taal & Namen

 

De Paiute taal maakt deel uit van de Numic tak van de grote Uto- Aztecische taalfamilie.

De naam Paiute betekend” ware Ute” of “ water Ute”, waaruit hun verwantschap met de ute blijkt. Het is dan ook niet vreemd dat de eerste Spanjaarden de Paiute en ute, als één groep zagen. Zij gingen er van uit dat het gebied ten noordoosten van de Hopi, bewoond werd door de “Yutas” een term die zowel de Ute als de Paiute bevatte. De Paiute spraken hun eigen naam uit als “Payuts” terwijl de Ute hen de “ Payuch” noemden, om hiermee het verschil met hen aan te geven.
De verschillende bands met hun Paiute namen zijn:
Ho-kwaits, in the vicinity of Ivanspaw ("Ivanpah Mountain").
I'-chu-ar'-rum-pats, in Moapa Valley, "probably in Overton-St.
Thomas vicinity" (Kelly, 1932).
Kai'vav-wits, in the vicinity of Kannb ("Kaibab Plateau"- Kelly).
Kau-yai'-chits, at Ash Meadowa but actually in Shoshoni territory.
Kwai-an'-tikwok-ets, east of Colorado, which is perhaps what the
name means (Palmer, 1928).
Kwi-en'-go-mats, at Indian Springs.
Kwi-um'-pus, in the vicinity of Beaver.
Mo-a-pa-ri'-ats, in Moapa Valley (on Moapa Creek).
Mo-quats, in Kingston Mountains.
Mo-vwi'-ats, at Cottonwood Island.
Nau-wan'-a-tats, in Moapa Valley.
No-gwats, in the vicinity of Potosi ("in Spring Mountains"-
Kelly).
Nu-a'gun-tits, in Las Vegas Valley.
Pa-ga'-its, in the vicinity of Colville.
Pa-gu'its, at Pagu Lake.
Pa-ran-i-guts, in Pa-ran-i-gut Valley.
Pa-room'-pai-ats, in Moapa Valley "head of Moapa Creek, at Home
ranch."
Pa-room'-pats, at Pa-room Spring.
Pa-ru'-guns, in the vicinity of Parawau "Paragonah Lakes" (Kelly,
1932).
Pa-spi'-kai-vats, in the vicinity of Toquerville, "a district on
lower Ash Creek" (Kelly).
Pin'-ti-ats, in Moapa Valley.
Sau-won'-ti-atst in Moapa Valley.
Shi'-vwits, on Shi'-vwits Plateau.
Tim-pa-shau'-wa-got-sits, at Providence Mountains.
Tsou-wa'-ra-its, in Meadow Valley.
U'-ai-Nu-ints, in the vicinity of St. George.
U-in-ka'-rets, in Mountains ("Mount Trumbull"- Kelly).
Un-ka-ka'-ni-guts, in Long Valley.
Un-ka'-pa-Nu-kuints', in the vicinity of Cedar (perhaps "second
creek south of Kanarra . . . slightly southeast of New Harmony"-
Kelly).
U-tum'-pai-ats, in Moapa Valley ("site of Wiser Ranch, near
Glendale, Nevada"- Kelly).
Ya'-gats, at Armagoza ("spring just north of Tocopa, in Armagosa
Valley"- Kelly). boven begin

Lokatie

Van origine waren de Paiute te verdelen in drie groepen: de Noordelijke Paiute, De Zuidelijke Paiute en de Paiute van de Owens vallei.
De Noordelijke Paiute leefden voornamelijk in het Grote Basin, in Oost California, Westelijk Nevada en zuidoost Oregon. De zuidelijke Paiute Migreerde rond 1100-1200 naar de plateaus van het Basin van de Colorado rivier en de Mojave woestijn in Noord Arizona, Zuidoost California, zuid Nevada en Zuid Utah.
Aan het einde van de 19de eeuw, gingen de Paiute in het zuiden van Utah, op in 5 Bands, de Shivwits band, de Indian Peaks Band, de Kanosh Band, de Koosharem Band en de Cedar band. Hun reservaten werden tussen 1903 en 1929 gesticht, met uitzondering van de Cedar band die door de federale overheid gemakshalve over het hoofd werd gezien.
boven begin

 

Populatie

Mooney schatte in 1928, het aantal Paiute rond 1845 op 7.500. Bij een telling in 1906, kwam men op 129 Paiute in het Moapa reservaat, 267 in Duck Valley en het aantal niet onder agentschap zijnde Paiute in Nevada werd geschat op 3700. In Utah leefde er 76 Kaibab, 154 Shivwits en 370 niet onder agentschap. In Arizona leefden er ook nog zo’n 350 Paiute. Het gezamenlijke aantaal Noordelijke en zuidelijke Paiute zou hiermee op zo’n 5.000 gekomen zijn. Deze schatting moet aan de hoge kant geweest zijn of bij de telling in 1910 hebben ze een groot aantal Paiute over het hoofd gezien, want de teller van die telling schatte het aantal Paiute op een totaal van 780. In 1923 kwam er een nieuw rapport van het Indian Office uit waar in men spreekt van 226 Paiute in Nevada en zuidwest Utah. Uit een rapport van 1937 bleek dat er nog zo’n 439 Paiute moeten hebben geleefd…..boven begin

 

(Sub)bands

Paiute bands: Hokwaits, Movwiats, Parumpaiats, Tsuwarits, Ichuarumpats, Nauwanatats, Parumpats, Uainuints, Kaibab, Nogwats, Paspikaivats, Uinkarets, Kwaiantikwokets, Nuaguntits, Pawipits, Unkakaniguts, Kwiengomats, Pagaits, Pintiats, Unkapanukuints, Kwiumpus, Paguits, Sauwontiats, Utumpaiats, Moapariats, Paraniguts, Shivwits, Yagats, Moquats, Paruguns, Timpashauwagotsits.boven begin

Cultuur

Tot het midden van de 16de eeuw deelden de Ute en Paiute een vergelijkbare cultuur. Toen de Ute echter in het bezit van paarden kwamen veranderde dit dramatisch. De ute begonnen de dorpen van de Paiute aan te vallen en ze namen hun vrouwen en kinderen gevangen om hen vervolgens in de vallei van de Rio Grande te verhandelen als slaven in ruil voor de zo gewilde paarden. Ook de Navajo en Spanjaarden zagen goede slaven in de Paiute, met als gevolg dat de populatie van de Paiute uit balans raakten door het gemis aan vrouwen en kinderen.
Het gebied wat de Paiute bewoonden besloeg een oppervlakte van zo’n 30 miljoen hectare grond. Dit gebied voorzag niet alleen in een zeer gevarieerde keuze in voedsel maar ook in verschillende klimaatgebieden waarin het prettig leven was. De Paiute kende het gebied zeer goed en gingen er op een verantwoorde wijze mee om en hielden rekening met de (on) mogelijkheden van het land. De Paiute hadden een mobiele leefstijl, waarbij rekening werd gehouden met de seizoenen , het oogsten van planten en met de trek van het verschillende wild.
Zij leefden in kleine groepen, meestal bestaande uit drie tot vijf huishoudens. De huisvesting van de Paiute verschilde per seizoen. In de zomer volstond een scherm tegen de wind meestal, terwijl men in de winter in conisch gevormde hutten woonden. Deze waren gemaakt van drie tot vijf tegen elkaar geplaatste palen, waartegen takken werden geplaatst. De wanden werden vervolgens bedekt met de bast van een boom, met struiken of met hetgeen zij in de omgeving konden vinden. Vanaf +/- 1850 bedekten zij de hutten met canvas of huiden en adopteerden zij de Plains levensstijl van hun buren de Ute.
Uit verschillende opgravingen gegevens blijkt dat de Paiute zeer goede Botanisten waren. Zij gebruikten zo’n 23 verschillende flora families en aten 69 verschillende planten soorten. De lijst zou aanzienlijk langer zijn wanneer men de medicinale planten meetelde, deze werden volop gebruikt en hadden vaak en grote voedingswaarde. Ook maakten de Paiute optimal gebruik van de Fauna in hun levensgebied. Alles werd gegeten van insecten tot aan de grote zoogdieren. De bergen in het gebied voorzagen daarnaast in een groot aantal noten soorten en de meertjes en stroompjes leverden volop vis waaronder zalm. Het waren dan ook die momenten dat de verschillende families bij elkaar kwamen in grote groepen. Zij raapten gezamenlijk de noten en vingen gezamenlijk de vis in de lente. Tijdens die bijeenkomsten kon men tevens op zoek gaan naar een partner of bijkletsen en socialiseren. Daarnaast ontmoetten groepen elkaar regelmatig wanneer ze rondtrokken op zoek naar voedsel of water. De Paiute kenden geen Grenzen en men trok vrij rond waar men wilde. Deze mobiele manier van leven maakt het dan ook dat het onmogelijk was te schatten hoeveel verschillende Paiute bands er waren. Het feit dat er geen eenduidig systeem voor het benoemen van de bands was, maakte het ook dat de Paiute een zware klap op liepen toen de overheid begon met het inventariseren van de verschillende stammen in de VS. De kleine losse bands werden niet gezien als stam waardoor zij als groep ook geen land toegewezen kregen. Het gevolg was de komst van Mormonen en andere kolonisten in de thuislanden van de Paiute. Met de komst van deze kolonisten, beseften de verschillende Paiute groepen wat er gebeurde en vormden zij verschillende stammen. Met de komst van de Euro- Amerikanen veranderde ook de rol van de leider binnen Paiute. De belangrijke beslissingen werden genomen wanneer er een raad, bestaande uit volwassen mannen, oude wijze vrouwen en andere belangrijke personen bijeenkwam. De traditionele leider van de Paiute werd “Naive” genoemd. Hij werd door een groep benoemd op basis van zijn voorbeeldgedrag en zijn vermogen tot bemiddeling. Hoewel een dergelijke “Chief” geen beslissingen nam, gaf hij wel advies en deed suggesties bij raadsbijeenkomsten, om zich er vervolgens voor in te zetten, de door deze raad genomen beslissingen uit te voeren. De blanken gingen er echter van uit dat deze Chiefs meer macht hadden. Ten tijden van de komst van de eerste kolonisten, werden er nog steeds traditionele rituelen uitgevoerd, rondom geboorte, pubertijd en overlijden. De Paiute baden tot de geesten om hen te beïnvloeden en hun respect te tonen.. In de beleving van de Paiute was er slecht één meest belangrijke spiritueel wezen, dat zij simpelweg de “ ene die de aarde heeft geschapen” noemden. De zon maakte deel uit van dit wezen en de Paiute baden vaak bij zonsopkomst en bij zonsondergang. Ook associeerden de Paiute de wolf en Coyote met dit wezen. De wolf werd gezien als goed en stond voor normen en waarden terwijl de Coyote als gek en speels gezien werd, beide eigenschappen onlosmakelijk verbonden met de grote geest.
Een medicijnman werd een “Paugant” genoemd, wat “ hij met een heilige macht” betekende. Deze medicijnman had meestal verschillende dierlijke geesten helpers. Dit konden de adelaar, eekhoorn of welk dier dan ook zijn die de medicijnman in zijn dromen of op een andere mystieke manier had ontmoet. Hij bad tot deze dieren of verrichtte ceremonieën met de veren of vacht van het dier of soms ving hij het dier om het als huisdier te houden. Men geloofde dat de geesten van deze dieren de medicijnman hielpen bij het genezen van de zieken of bij het uitspreken van een vloek over de vijand. Aan het einde van de 19de eeuw namen de Paiute ook de “cry” over van de Mohave en andere Yuman sprekende stammen. De Cry was een begrafenisceremonie waarbij de Paiute zangers van de avond tot ochtend verschillende liederen zongen, soms nachten achtereen. Tussen het zingen door, spraken de verwanten van de overledenen over hen. In het begin was de Cry een ceremonie los van een individuele begrafenis en werden overledenen bezongen die in een bepaalde periode gestorven waren. Later werd de ceremonie gecombineerd met individuele begrafenissen en werden de ceremonieën tegelijkertijd gehouden.
De Paiute hielden er ook van om te gokken en ze hadden hiervoor verschillende spellen. Het meest bekend is het “hand-bot” spel, dat heden ten dagen nog steeds gespeeld wordt. Twee teams gingen tegenover elkaar zitten. Ieder team mocht om de beurt een aantal “botjes” in hun hand verbergen waarop het andere team onder het genot van diverse liederen moest raden in welke hand zich de botjes bevonden. De score werd bijgehouden door stokjes in de grond te steken. Men speelde meestal met huiden, paarden en sieraden als inzet.
boven begin

 

Geschiedenis

 

boven begin

 

Reservaat

boven begin

Links

boven begin